Forex Piyasasına Giriş - Forex nedir ?
FOREX (FOREIGN EXCHANGE - FOREKS) PİYASASININ TANIMI
Genellikle “forex” ya da “FX” pazarı olarak tanımlanmakta olan “Foreign Exchange” piyasası dünyadaki en geniş, kolayca paraya tahvil edilebilen ve en anlaşılır mali piyasadır. Günlük ortalama iş hacmi şu anda 2 trilyon USDyi aşmıştır. ABD de yer alan birleşik öz sermaye piyasalarının tümü Forex piyasasının ticari hacminin %3 üne ulaşamamaktadır.
Sadece artan piyasadan kar sağlayabilinen diğer finans piyasalarının aksine, Foreks pazarının karı her iki para biriminin değişken değerleri hakkındaki tam olarak öngörülebilen rotasyonlarla belirlenmektedir. Bu sebeple diğer piyasaları etkileyen periyodik değişimler FX piyasası için geçerli değildir. Borsadaki sürekli dalgalanmalar kar için devamlı bir fırsat sunmaktadır.
Üste Dön
Temel Kavramlar
Forex terimi, bir ülkenin para birimini satarken eş zamanlı olarak diğer para birimini almak anlamına gelmektedir. Para birimleri karşılıklı takas edildiğinden dolayı, bir borsa değişiminden kar sağlayabilmek için artacağını umduğunuz para birimini alır diğerini satarsınız. Örneğin, Euro'nun (EUR) Dolar (USD) karşısında artacağını düşünüyorsanız EUR alırsınız, ya da diğer bir deyişle EUR alırsınız USD satarsınız. Buna alternatif olarak, eğer EUR’nun USD karşısında değer kaybedeceğini düşünüyorsanız, EUR satar USD alırsınız.
Kar sağlamak için boğa piyasasını beklemek gereksiz, her an bir para birimi diğerine karşı güçlenebilir. Foreks piyasası, bu sebeple, yatırım için sürekli fırsatlar geliştirmektedir.
Üste Dön
Forex piyasasını kimler kullanabilir?
Forex yatırımcıları iki gruba ayrılabilir; hedgerlar ve spekülatörler.
Hedgerlar; Hükümetlerin, (ithalat/ihracat) şirketlerinin ve bazı katılımcıların döviz borsasında rizikoları vardır. Ulusal/mahalli parayla, (ürün ve servis mübadelesi gibi) birlikte iş yaptıkları ya da yatırım yaptıkları grupların dövizleri arasındaki ters hareket kar-zarar rakamını belirlemektedir. Bütün bu döviz arbitrajı ticaretinin temelidir; ancak gerçek piyasanın sadece yaklaşık %5 ini oluşturur.
Spekülatörler: Bankalar, fonlar, şirketler ve bireylerden oluşan bu grup, fiyatlardaki hareketlilik ve değişimden kar sağlamak için yapay oran rizikosu yaratmaktadır.
Üste Dön
Para Birimleri
Her para birimi 3 harf kodu ile tanımlanır. Örneğin, EUR Euro demektir ve Avrupa para birimini temsil eder. USD Amerikan doları demektir. (Genellikle baş harfleri tanımlanan) para birimlerinden oluşan dünya, EUR, USD, JPY(Japon yeni), GBP (İngiliz poundu yada sterlini), CHF (İsviçre frankı), AUD(Avustralya doları) ve CAD(Kanada doları)’ dan ibarettir.
Para birimleri, çiftler olarak kabul edilmekte ve öyle arz edilmektedir. Üç harfli para birimi kodlanır bölme işareti konur ve diğer üç harfli para birimi kodlanır. İlk yazılan para birimi “temel”, “belirleyici” ve “standart para” olarak kabul edilirken, ikinci para birimi “ikincil para” olarak kabul edilmektedir.
Örneğin EUR/USD paritesine baktığımızda; EUR yönlendirici para, USD ikincil paradır. “Döviz pariteleri” veya “karşıt döviz” sayılarla takip edilir; bu genelde ilk rakamından sonra ondalık işareti konulan 5 tek haneli rakamdan oluşur, örneğin: 1.2660
Bu rakam bir paranın diğerine göre oranını belirtir ve “ikincil paranın miktarı, anaparanın bir parçası olması için gereklidir” şeklinde yorumlanabilir. Verilen örnekte olduğu gibi, EUR/USD 1.2660, 1 Euro alabilmek için 1 dolar 26,6 cent gerekmektedir.
Üste Dön
Bid ve Ask veya Buy ve Sell, Al ve Sat
Para paritesinin ardından her zaman iki numara gelmektedir; ilki ikincisine göre daha küçük sayısal rakamlardan oluşmaktadır. Bu durumda aynı örneği tekrar kullanabiliriz (EUR/USD 1.2660 1.2663). İlk numara “arz” ya da “satım” ikinci numara ise “talep”, “teklif” ya da “alım” olarak bilinmektedir.
Arz (satım) rakamı anaparanın alış fiyatını ve ikincil paranın satış fiyatını belirtir; bu durumda EUR’nun alış fiyatı ve USD’nin satış fiyatı belirlenir.
Ticaret çerçevesinin ötesinde, borsa simsarı 1,2847ten USD karşılığında EUR alabilir ya da EUR satıp 1.2844ten USD alabilir. Yatırımcı 117.60dan JPY karşılığı USD alabilir ya da USD satıp 117,57 den JPY alabilir.
Kar ve Zarar Hesaplama (P&L - K&Z)
Daha önce bahsettiğimiz gibi döviz borsası oranı, ikincil para bakımından anaparanın temel bir birimi olarak değerini göstermektedir. Takası başlatacaksanız, anaparanın miktarı üzerinden takas yapmayı deneyin; takası sonlandıracaksanız, aynı miktarında sonlandırın, bu sayede gidiş geliş süresince(başlama-bitiş) oluşan kar veya zarar takası ikincil para üzerinde şekillenecektir.
Örneğin eğer bir yatırımcı 1.2820den 100,000 EUR/USD satıyorsa ve sonrasında 1.2760dan 100,000 EUR/USD alıyorsa, onun EUR genel pozisyonu sıfırdır (100,000-100,000) ancak USD de böyle değildir. USD uzun vadeli pozisyonda 100,000*1.2820=$128,200, kısa vadeli pozisyonda -100,000*1.2760=-$127,600 gözükmektedir. Kar ya da zarar her zaman ikincil paradadır. Basitçe anlatmak gerekirse, kar zarar durumu USD terimindeki kar zararı göstermektedir. Bu ticaretteki kar 600$ dır.
411 numaralı pozisyonda Kur riski altına girme (açık pozisyon) açısından baktığımızda gördüğümüz gibi, yatırımcı 1.2806’dan USD karşılığında 20,000 EUR satın almıştır. Kapanış için mevcut oran 1.2844dir, bu sebeple yatırımcının mevcut karı 38 pip (aradaki fark) ve 20000*0.0038= $76’dır.
Üste Dön
Bir Pip ( Tik )
Bu durumda yatırımcının 60 puan yani pip yaptığını görebiliriz. Bu şu şekilde hesaplanır; 1.2820-1.2760=0.0060, yani 1 pip=0.0001 ve 100,000 EUR/USD durumunda 1 pip değeri 10$ dır. Piyasa faiz oranının 118.30 olduğu USD/JPY durumunda 1 pip 0.01dir. Şunu söyleyebiliriz ki; 1 pip, bir orandaki son ondalık sayının gösterdiği rakama eşittir. 100,000 olarak kabul edilen USD/JPY durumunda 1 pip değeri şöyle hesaplanır: 100,000*0.01= 1,000 JPYdir. USD bazında ise, 1,000/118.30= $8.45dir. (neredeyse cent civarında)
Üste Dön
Emirler - Stop ve Limit
Diğer finans piyasalarında olduğu gibi, Forex piyasasında pazar, fiyat oranı (Piyasa emirleri olarak da bilinen) ve olası oranlar açısından yer alınabilmektedir, bu durum Stop (stop-loss=zararı durdurma satışı) veya Limit Emri olarak bilinmektedir. Ancak diğer finans piyasalarının aksine, Forex piyasasında yer alan emirler daha kolaydır, çok daha iyi sonuçlar verir ve emirlerde çeşitli varyasyonlar ve fırsatlar yer almaktadır.
Mevcut piyasa koşullarında bir alışverişe girmek istediğinizde, alım ve satım piyasa şartlarını kolaylıkla uygulayabilirsiniz. Bir yatırımcı ya açtığı pozisyonda zararı sınırlamayı(ki bu durumda yatırımcı Stop emirleri uygulayabilir) ya da ticarette bulunmayı isteyebilir, ancak en olmadı bu durum mevcut pazarlardan daha cazip gelebilir. (bu durumda yatırımcı limit emirlerini uygulayabilir)
Yukarıda belirtildiği gibi stop emri, risk oluşturan pozisyonlar geliştiğinde serbest ticarette olası kayıpları önlemek için ortaya çıkarılabilir. Örneğin, eğer bir yatırımcı 1.2820den 100,000 EUR/USD aldıysa, açıkça EUR/USD oranının bir kar getirebilecek şekilde artmasını ummaktadır. Ancak yatırımcı takası sürdürmek için kaybını sınırlandırmayı da tercih edebilir. Maksimum kayıp karşısında, yatırımcı $1,000 kazanmayı umuyorsa ve her Pibin 10$ ettiğini biliyorsa (100,000 EUR*0.0001= $10 şeklinde hesaplanır ), bu durumda uygulamada 1.2720ten 100 Pip kazanacağı için stop emrini oluşturmak ister. Peşin satışla kapatılmazsa, Lider platformda emir uygulanırsa ve hatta (stop emrinin satış emri olduğu durumlarda) ihale 1.2720de kapandığında;1.2720den alıcı $1,000 kaybedecektir.
Aşırı fiyat dalgalanmaları sırasında, emirleri uygulamak zor hatta imkânsız olabilir.
Üste Dön
Emirler – O.C.O, I/Ds ve Trailing Stops
Daha önce de bahsettiğimiz gibi LiderTrader platformunda bulunan Forex piyasasında kullanabildiğimiz pek çok emir grubu vardır. Yukarıda bahsetmiş olduğumuz stop ve limit emirleri kullanılan temel emirlerdir. Geri kalanlar basit kombinasyonlar ve şartlı emirlerdir.
Aşırı fiyat dalgalanmalarında emirleri uygulamak zor hatta imkânsız olabilir.
Üste Dön
O.C.O
Biri gerçekleşirse diğerini iptal et emri, “One Cancels the Other” ın kısaltılmış halidir. Bir pozisyona yönelik uygulanır ve geleceğe yöneliktir. Yatırımcı açık pozisyona karşı stop emri ya da limit emri kullanabilir. İlkinde pozisyon sonlandırılır(stop emri uygulandığında bir kayıp, limit emri uygulandığında bir kar ortaya çıkar), kalan emirler iptal edildiğinde alışveriş kapanır.
En iyisi bir örnekle açıklayalım. Bir yatırımcı 0.7730 dan 250,000 AUD/USD açık verdiğini ve $1,250 USD kar sağlamayı umduğunu ancak $750 USD kaybetmeyi göze almadığını varsayarsak, şu emirleri uygulaması uygun olabilir. Her pip 25$ken 50 pip 1,250USD olduğunu düşünürsek, yatırımcı oluşan fiyattan 50 piplik bir limit emri koyabilir; bu yüzden limit emri 0.7680den oluşacaktır. Ayrıca her pip 25$ ken 30 pip 750USD olduğu düşünülürse yatırımcı açılış fiyatından 30 pip stop emri koyabilir; bu durumda stop emri 0.7760dan oluşacaktır. Emirler, bir emrin açık pozisyonun kapanmasına neden olabileceği ve bu durumda kalan emirlerin de otomatik olarak yok sayıldığı O.C.O. olarak düzenlenebilir. Aşırı fiyat dalgalanmalarında emirleri uygulamak zor hatta imkansız olabilir.
Üste Dön
I/D
“If done” ın kısaltılmış halidir. O.C.O. üzerindeki bir döngüdür. Oluşan bir yatırımda O.C.O. yer aldığında, I/D henüz oluşmamış bir yatırımda yer alır. Bir örnekle açıklarsak; bir yatırımcının 0.7770ten AUD/USD paritesinde 250,000 AUD açık verdiğini ancak ihale fiyatının sadece 0.7730 olduğunu varsayalım. Yukarıda olduğu gibi müşteri $1,250 USD kar sağlamayı umut ediyor ancak 750 USD kaybetmeyi göze almamaktadır; öyleyse bu yatırımcı 0.7770ten 250,000 AUD/USD satarak asıl limiti kurabilir ve ilk limit başarılı olduğu takdirde aktifleşecek bir başka limit oluşturabilir. (işte buna “if done”şartlara bağlı emir denir)
I/D emri yukarıda bahsedildiği gibi bir stop emrini de bünyesinde barındırabilmektedir. Bir yatırımcı yukarıda verilen “50 pip kar ve 30 pip zarar” örneği üzerinde O.C.O emrini uygulamak istiyorsa o zaman bütün emirler şu şekilde anlaşılmalıdır:
0.7770 I/D, 0.7720 Limit ve 0.7800 Stop emriyle 250,000 AUD/USD satış.
Yatırımcının 1.2680den USD karşılığında 20,000 EUR almak istediği 205 sayılı Emrin yer aldığı Emirler tablosunda üzerinde O.C.O kombinasyonu ile tam bir I/D örneğini aşağıda göreceğiz. Böyle bir durumda, (10pip maksimum kayıpla) 1.2670den ona karşı bir stop emri ve 110 pip kar elde etmek için 1.2790 O.C.O limiti oluşabilir. Aşırı fiyat dalgalanmalarında emirleri uygulamak zor hatta imkansız olabilir.
Üste Dön
Trailing Stop
Trailing Stop emri, mevcut piyasa fiyatlarına bir mesafeyi koruyan ve piyasayı güncelleyen aktif bir durdurmadır. Yatırımcının istediği yönde gelişmekte olan ve garantili karın olmasının istendiği hareketli piyasalarda çok iyi uygulanmaktadır. Bir örnekle açıklamak gerekirse:
Yatırımcının 1.2430dan 200,000 USD/CHF sahip olduğu bir pozisyonda olduğunu ve 50 pip trailing stop ile 1.2380 stop emri oluşturduğunu düşünelim. Yatırımcı yukarıda bahsedildiği gibi maksimum 50 pip zarar edebilir ancak durdurma emri piyasa hareketlerindeki gibi kendini otomatik olarak güncelleyebilir. Örneğin 1.2450 market hareketleri ise durdurma emri, her zaman maksimum orandan 50 pip koruyarak, kendini 1.2400 den güncelleyecektir. Asıl yatırım sona erene kadar stop emri kendini güncellemeye devam edecektir. Aşırı fiyat dalgalanmalarında emirleri uygulamak zor hatta imkansız olabilir.
Üste Dön
Hedging Trades (Hedge İşlemleri)
(Koruma Altına Alma) LiderTrader platformunda, yatırımcılar posizyonlarını güvence altına alma avantajına sahiptirler. Hedge, var olan alışverişin zıt yönlerinde ve açık pozisyonlarında meydana gelen bir yatırımdır. Bu kısmi ya da tam bir hedge olabilir ve aynı etkiyi yaratıyor olsa da bir pozisyonu sonlandıramaz. Bazı yatırımcılar bu özellikten memnundur ve hedge’in yeterliliklerini (trading)borsa sistemlerinin dışında görmekten ziyade bir açık işlem olarak kullanırlar. Uzun ya da kısa vadede açık pozisyon ortaya çıkarması, açık işlem gibi davranması ve ileriki tarihlerde mutlaka sonlandırılmak durumunda olması dışında, hedgenin bir işlem kapatmak ya da kısmi olarak sonlandırmakla aynı etkiye sahip olduğunu belirtmek gerekir.
Üste Dön
Rollover (Öteleme)
LiderTrader platformunda tüm açık pozisyonlar diğer iş gününe otomatik olarak yenilenmekte ve değiştirilmektedir. Geleneksel olarak, hizmet servisinden itibaren Foreks piyasasında bütün spot işlemler 2 iş günü için düzenledir. LiderTrader platformundaki Lider servis(delivery) işlemlerine izin vermediği için, bütün işlemler sonunda kapatılır. Bu sebeple servis yatırımlarından kaçınmak için, kararlaştırılan işlem tarihinde pozisyonlar otomatik olarak kapatılır ve bir sonraki yatırım tarihinde tekrar açılır. Olayı basitleştirmek ve müşteriye maksimum kazanç sağlayabilmek için bordro açma kapama oranlarını açık pozisyon oranındakiyle aynı seviyede tutmak gerekir. Daha sonra da takas edilen iki para birimi arasındaki kar oranlarının farklılığına bakılarak prim payı eklenir ya da eksiltilir.
Takası sonlandırana kadar, bu yöntem yatırımların devamlılığı için yatırımcının lehine çok faydalı ve zaman kazandırıcı bir metottur.
Üste Dön