Forex Lüğətı

//Forex Lüğətı
Forex Lüğətı 2017-07-23T13:08:50+00:00

Açığa satış əməliyyatı: Bu ​​termin daha çox daşınan qiymətləri birjası üçün istifadə olunur. İnvestor, hələ sahib olmadığı investisiya vasitəsini satır. Gələcəkdə qiymətinin düşəcəyi gözləməsi ilə satdığı daşınan qiyməti, təslim etmə vaxtı gəldiyində satın alıb, teslimatı edər.

Açıq Bazarda Əməliyyatlar (APİ) (Open Market Operations): Mərkəz bankları tərəfindən icra edilən, pul ərzinin artırılması və ya azaldılması məqsədi ilə xəzinə kağızlarının alınıb satılması əməliyyatları.

ALIŞ (Bid) Qiymət:i Bazar iştirakçılarının alış-əməliyyatı etməyə istəkli olduqları qiymət.

ALIŞ SİQNAL: Bir investisiya vasitəsini satın almaq üçün düz vaxtın və uyğun şərtlərin meydana gəldiyinə işarə edən siqnal. Investorların platformasından istifadə etdikləri indikator bu siqnalları təmin edirlər. Məsələn MACDS indikatoru, siqnal xəttinin üzərinə çıxanda bu alış-siqnalı olaraq algılanılır.

ALIŞ SATIŞ FəRKI: Valyuta cütünün alış-satış qiymətləri arasındakı fərqin pip cinsindən dəyəri. AMERİKAN opsiyonu: Müddəti başa çatmadan əvvəl də hər hansı bir vaxtda əməliyyat görə bilən opsiyondur.

Arbitraj: Hər hansı bir investisiya vasitəsinin, ucuz olduğu bazarda alınıb, daha bahalı olduğu bazarda satılması əməliyyatıdır. Ümumiyyətlə bir ölkədə ucuz olan daşınan qiymət, valyuta və ya mal, daha bahalı olduğu başqa bir ölkədə satılır. Lakin günümüzdəki ünsiyyət və internet üzərindən əməliyyat texnologiyasının inkişafı sayəsində qloballaşan bazarlarda, qiymət fərqlilikləri demək olar heç qalmamışdır.

AROON: Əməliyyat edilən əmtəə və ya valyuta paritesinin trend içində olub-olmadığını və trend içində isə trend’in nə qədər güclü olduğunu anlamaq üçün istifadə edilən bir indikatördür. Aroon indikatoru sıfırın üzərindəykən yuxarı trend olduğunun, sıfırın altındaykən də aşağı trend olduğunun işarəsini verir. Indikator sıfırdan nə qədər uzaqlaşarsa trend’in o qədər güclü olduğu qəbul edilir.

AROON OSİLATÖRÜ: Aroon osilatörü; üst Aroon indikatöründen alt Aroon indikatörünün çıxarılması ilə əldə edilir. Aroon indikatoru 0 ilə +100 arasında hərəkət edərkən, Aroon osilatörü -100 ilə + 100 arasında hərəkət edər və sıfır xətti mərkəz olaraq qəbul edilir.

ARTAN TREND QANALI: Artan trend qanalı aşağı istiqamətli dalğaların dib nöqtələrini birləşdirər və bir trend xəttinə paralel hərəkət edər. Artan trend qanalı və trend xətti yuxarı istiqamətli bir trendin sərhədlərini təşkil edir. Bu ayı bazarında istifadə edilir.

ARTAN ÜÇBUCAQ: İki trend xəttinin birləşdirilməsi ilə əldə edilən iki istiqamətli qiymət analizi. Aşağıdakı trend xətti yüksələrkən, yuxarıdakı trend xətti üfüqi olar. Bu da ümumiyyətlə buğa bazarlarında istifadə edilir.

Aussie: Avstraliya dolları

Average directional INDEX (ADX): J. Welles Wilder tərəfindən inkişaf etdirilmiş, müəyyən bir istiqamətdəki hərəkəti göstərən indikatoru sisteminin bir hissəsi olan texniki bir indikatördür.

Average TRUE RANGE (ATR): Volatilite’yi ölçən bir indikatördür. Yüksək ATR dəyərləri yüksək volatiliteyi, və dolayısı ilə həcmli, ani əməliyyatların işarəsini verir. Aşağı ATR isə paritenin yavaş hərəkət etdiyini göstərər.

ARKA Ofis: Maliyyə təşkilatların hesab görmə, inzibati işlər və hesabat işlərinin edildiyi yerləridir.

AYI bazarı: Qiymətlərin eniş meyli göstərdiyi bazardır.

AŞIRI ALIŞ: Qiymətlərin çox çox yüksəlmiş olması və istiqamət dəyişdirə vəziyyətini ifadə edən texniki bir termindir. Stochastic osilatörlerde və ya RSI (Relative Strength Index) kimi osilatörlerde ilə belirlenebilen həddindən artıq alış-/ satış bölgələrində indikator xətti söz mövzusu bölgələri təsbit edən səviyyələri kırdığında qiymətlərin istiqamət dəyişdirəcəyi ön görülər.

Bant: Bir pul vahidinin başqa bir pul vahidi qarşısındakı dəyəri, əlaqədar dövlətin icazə verdiyi qiymət aralığında dalgalanabilir. Bu qiymət aralığına bant deyilir.

BAYRAK FORMASYONU: Bayraq formasyonları, mövcud trendin tərsi istiqamətindəki qiymət hərəkətlərinin yaratdığı və trend hərəkatının davam edəcəyi siqnalını verən formasyonlardır. Sabit bazar hərəkəti içində yaşanan qısa dayanmalar meydana gətirirlər.

Bank xətti: Bir bank tərəfindən müştəriyə verilən bir kreditin sərhədi.

BAZ Valyuta: Bir valyuta çiftindeki ilk valyutasına əsas valyuta deyilir. Məsələn; EUR / USD cütündə əsas valyuta Euro’dur.

BAZ: qıymetlerdeki dəyişməsi ifadə edən ölçü vahididir.

Əsas bal: Əməliyyat qıymetındekı ən son haneler. Çox valyuta cütündə bu bal 1 / 10000-dir. Bu oranın ən çox bilinən istisnası əsas balı 1 / 1000 olan USD / JPY paritesidir.

BAZ TRADİNG: Baz ballar arasındakı dəyişmədən qazanc əldə etmək məqsədli əməliyyat etməkdir.

Bollinger BANLTLARI: İnvestorün bir valyuta cütündə müəyyən bir vaxt ərzində görəli qiymət səviyyələrini və volatiliteyi karşılaştırmasına köməkçi olan texniki indikator. Qiymət hərəkətləri ilə birlikdə hərəkət edən üç dənə bant var. Bunlardan ən üstdəki ümumiyyətlə müqavimət səviyyəsini, ən altdakı isə dəstək səviyyəsini təşkil edir.

Bankalararası Pul bazarı: Banklar arasında qısa müddətli vəsaitlərin alınıb satıldığı bazarlar.

Sadə Faiz: Bir investisiyanın, investisiya dövrü ərzində yalnız ana pulun qazandığı faiz nisbətidir.

Mürəkkəb Faiz: Bir investisiyanın investisiya dövrü ərzində qazandığı faizin də yeni investisiya dövründə investisiyaya tabe tutulması nəticəsində əldə edilən getirim göstərən faizdir. Digər bir deyişlə faizin də faiz qazanmasıdır.

Buğa Bazarı (Bull Market): yükselmekte olan bazara deyilir.

Borcları Ödeyememezlik Riski (Default Riskin): Borcun geri ödenenemesi riski.

Büdcə Balansı (Budget Balance): Bir müəssisənin və ya dövlətin gəlir və xərcləri arasındakı fərqdir.

Bretton Woods Müqaviləsi: 1944-ci ildə 44 ölkənin iştirakı ilə həyata keçirilən konfransda, Dünya Bankı və IMF’nin qurulmasına qərar verilmişdir. Bu konfrans sonunda bütün iştirakçı ölkələr öz pul vahidlərinin qızıla çevrilə bilər edilməsini qəbul etmişdir. Qızıl qiymətləri də 1 ons qızıl = 35 $ olaraq sabitlendiğinden, bütün ölkələrin pul vahidlərinin dəyəri Dollara görə hesaplanmaya başlanmışdır. Broker: Alıcılar ilə satıcılar, və ya sərmayəçilər ilə bazar arasında əlaqə yaradan, məsləhətçilik xidməti qarşılığında komissiya edən şəxs və ya təşkilatdır. Broker’lar protföy yönetmezler, yalnız məsləhətçilik xidməti verərlər.

Cari Açıq: Bir ölkədə aparılan cəmi idxalatın, cəmi ixracatda çox olması vəziyyətində ortaya çıxan maliyyə açıqdır.

Çarpaz qur: İki fərqli ölkənin pul vahidlərinin, üçüncü bir ölkənin pul vahidi cinsindən dəyərlərinin qiymətləndirilməsi ilə aralarında əlaqə qurulması və ortaya çıxan değşim qurudur.

Çəyirdək İnflyasiya (Core inflation): Ölkələrin maliyyə siyasətini təyin istifadə etdikləri, ümumi qiymət səviyyəsindəki dəyişmələri təyin məqsədi hesablanan makro iqtisadi göstəricidir. İnflyasiya göstergesinden fərqli olaraq nüvə enflasyonda qiymətləri müvəqqəti olaraq etkiyelebilecek (mövsümi şərtlər, enerji qiymətlərində artım kimi) xarici faktorlar nəzərə qatılmaz.

CÜT Tepe FORMASYONU: Müəyyən bir kurs, CFD və ya əmtəə qrafikinə, buğa piyasasındayken qiymətlərin iki dəfə eyni yüksək səviyyədən aşağı dönməsi və yan-yana iki təpə görünüşü verməsi nəticəsində yaranan formalaşma. Ümumiyyətlə bu formasyonun meydana gəlməsi sonra bazar istiqamət dəyişdirir və qiymətlərin ikinci təpənin ən altında olan dəstək xəttini qırması ilə ayı bazarına keçilər. (Tərs cüt təpə formasyonu bunun tam tərsidir. Qiymətlər iki nöqtədə dib səviyyə yaradır və bazar yüksəliş istiqamətində istiqamət dəyişdirir.)

ÇİZGİ Qrafiki: Bir bazarda qiymətlərin yalnız yekun qiymətlərinin nöqtə ilə işaretlenip sonradan bu nöqtələrin birləşdirilməsi ilə yaranan grafiktir. Çubuk Qrafiki: Digər grafiklerde olduğu kimi qiymətlərin açılış, yekun, ən yüksək və ən aşağı səviyyələri müəyyəndir. Açılış qiyməti, o vaxt diliminin ilk əməliyyatın qiymətini müəyyənləşdirir və çubuq on sola doğru bir xətt şəklində görünməkdədir. Yekun qiyməti, vaxt hissəsi içərisindəki sonuncu əməliyyatın qiymətini göstərməkdə və çubuq on sağa bir xətt şəklindədir. Ən yüksək qiymət iştirak etdiyi vaxt hissəsi içərisində reallaşmış ən yüksək qiyməti göstərərkən, çubuğun ən üst nöqtəsidir. Ən aşağı qiymət isə zaman hissəsi içərisindəki ən aşağı qiyməti bildirir və çubuğun ən alt nöqtəsində tər etməkdədir.

Dalğalı Qur Sistemi: Valyuta qiymətlərinin sərbəst bazarda ərz və tələbə görə təyin olunduğu, rəsmi müdahelenin olmadığı qur sistemidir.

Dealer: Alqı-satqı əməliyyatlarında öz nam ve hesabına hərəkət edən şəxs və təşkilatlara verilən addır.

Deflasyon: Qiymətlər ümumi səviyyəsində davamlı bir eniş vəziyyətini ifadə edir.

Devalüasyon: Bir pul vahidinin dəyərinin, rəsmi qurumlar tərəfindən edilən elan və tənzimləmə ilə düşürülmesidir.

Dünya Bankı (World Bank): 1944-ci il sonra, Avropanın yenidən abadlığına istiqamətli olaraq “International Bank for Reconstruction and Development” adı altında qurulan beynəlxalq bir təşkilatdır. Daha çox, inkişaf etməkdə olan ölkələrə uzun müddətli layihə kreditləri təmin etməkdədir. Son illərdə vəzifə tərifləri içərisinə, inkişaf etməkdə olan ölkələrin xarici borcları və yoxsulluqla mübarizə anlayışları da daxil olmuşdur.

Düzəltmə: Rəsmi qurumlar tərəfindən, ödənişlər tarazlığını və ya rəsmi valyuta qurunun düzəltmək məqsədilə iqtisadi siyasətin dəyişdirilməsinin.

DEĞERLENME: Bir pul vahidinin başqa bir pul vahidi qarşısında dəyər qazanmasıdır.

Valyuta cütü: birlərinin cinsindən dəyərləri ölçülən iki pul biriminidir. Məsələn EUR / USD bir valyuta cütüdür.

Doji: Açılış və baglanış qiymətinin eyni olduğu mum formasyonudur. Bazarda qərarsızlığı göstərir.

Dəyər itirmə: Bir pul vahidinin dəyərinin bazarda tələbin azalması səbəbiylə düşməsi.

Directional Movement Indicator (DMI): Müsbət (+) DI xəttinin alış-təzyiqini, mənfi DI xəttinin satış təzyiqini əks etdirdiyi indikator deyilir. “+ DI” xətti “- DI” xəttinin on olduğu müddətdə alış, “+ DI” xətti “-DI” xəttinin altında qaldığında satış siqnalı verir.

Müqavimət: yükselmekte olan qiymətlərin, keçməkdə çətinlik və ya olduğu yerdən təkrar enişə keçdiyi səviyyədir. Investorların ümumiyyətlə satış əməliyyatları açmağı seçdiyi səviyyədir.

DƏSTƏK: düşməkdə olan qiymətlərin, qırmaqda çətinlik və ya olduğu yerdən yenidən yüksəldiyi səviyyədir. Investorların ümumiyyətlə alış-əməliyyatları açmağı seçdiyi səviyyədir.

Elektonik Fond Transferi (EFT): vəsaitlərin elektronik mühitdə hesablar arası köçürəminin edildiyi sistemdir.

İnflyasiya: Bir ölkədəki ümumi qiymət səviyyəsindəki dəyişməsi ifadə edir.

EURO: Avropa Birliyi ortaq pul vahididir.

İQTİSADİ indikator: Beir ölkənin iqtisadiyyatının gedişatı haqqında məlumat və fikir verən istatiksel metodlar istifadə edilərək əldə edilmiş verilerdir.

Faiz: Bir valyutanın istifadə əvəzidir.

Federal Fond Oranları (Federal Funds Rate): ABŞ-da olan bankların FED’ten aldıqları sərmayə qarşılığında ödədikləri gecəlik faiz nisbətidir. Eyni zamanda FED’in ölkədəki pul arzını nəzarət etdiyi maliyyə siyasət vasitəsidir.

Forward: İrəli tarixli əməliyyatlar mənasındadır. Müəyyən bir qıymetin əvvəldən təyin olunmuş bir qiymətdən yenə əvvəldən təyin olunmuş bir tarixdə təslim edilməsini tələb edir. Balansı, ümumiyyətlə təşkil bazarlarda deyil, alıcı və satıcının qarşı-qarşıya gəlməsi ilə tərəflərin ehtiyacları istiqamətində həyata keçirilir. Valyuta, daşınan qiymət, mal kimi alış-satıma mövzu vasitə üzərindən düzenlenebilen bu cür kontraktları qiymət riskini aradan etmənin yanında spekulyativ məqsədlərə da istiqamətli ola bilər.

Forward: İrəlidəki bir tarixdə reallaşacaq olan bir əməliyyatın, faiz və qur dərəcələrinin əvvəlcədən müəyyən bir müqavilə ilə bu gündən edilməsidir. Qenerasiya ən az iki iş günü sonrasından başlayır və daha irəlidəki bir tarixdə başa çatır.

Future: İrəli tarixli əməliyyatlar mənasındadır. Müəyyən bir qıymetin əvvəldən təyin olunmuş bir qiymətdən yenə əvvəldən təyin olunmuş bir tarixdə təslim edilməsini tələb edir. Forward bazarlarda fərqi, mütəşəkkil bazarlarda standartlaşdırılmış (bir kontraktın miqdarı, kontraktları bazara çıxış tarixləri, marjin adı altında bir təminat sisteminə sahib olunması kimi) kontraktları üzərindən əməliyyat görməsidir. Spekulyativ məqsədli edildiyində, nəzəri olaraq sonsuz qar və zərər ehtimalı vardır.

Future Müqaviləsi: Müəyyən bir valyuta və ya fərqli investisiya vasitəsinin, gələcək bir tarixdə alınıb satılması üzərinə edilən razılaşmadır.

FED: ABŞ Mərkəzi bankının.

Fibonacci geri çəkilməsi: Texniki analizdə istifadə edilən, (1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144,…) ədədləri ilə hesablanan dəstək müqavimət təyin etmə üsuludur. Paritelerdeki əhəmiyyətli yüksəliş və ya eniş hərəkətlərinin bir qisminin geri çəkiləcəyi fərziyyəsindən ortaya çıxmışdır. Hərəkatın nə qədərinin geri çəkiləcəyi, hansı səviyyələrdə geri dönəcəyi bu üsul ilə müəyyən edilir.

FOMC – (Federal Open Market Committee): ABŞ Mərkəzi Bankı (FED) tərəfindən faiz dərəcələri kimi vasitələr vasitəsi ilə tətbiq olunmaq üzrə pul siyasətlərini təyin edən komitəyə deyilir.

Forex: İngilis dili Foreign Exchange sözlərinin qısaltması ibarətdir və valyuta bazarının mənasına gəlir.

FX: Forex’in qısaldılmış halıdır.

QRAFİK FORMASYONLARI: Qiymət qrafiki üzərində meydana gələn xüsusi şəkillər formasyonları oluşturmaktadır.Üçbucak, bayraq, çiyin baş çiyin baş çiyin formasyonları qıymetlerdeki mövcud trendin sona çatıb istiqamət dəyişdirməyə yaxınlaşdığını xəbər verirlər.

Gündəlik (Gün içi) Qenerasiya: Həmin gün içərisində açılıb bağlanılan əməliyyatlara deyilir.

G7: ABŞ, Almaniya, Yaponiya, İngiltərə, Kanada və İtaliyanın yaratdığı sənaye ölkələri birliyidir.

G10: G7 ölkələri və Belçika, Hollandiya və İsveçin yaratdığı birlikdir.

Ümumi daxili Yurt İçi məhsul (ÜDM): Bir ölkədə müəyyən bir vaxt içərisində çıxarılan bütün mal və xidmətlərin müəyyən bir pul vahidi cinsindən cəmi dəyəridir.

Ümumi daxili məhsul (ÜDM): Bir ölkə vətəndaşlarının, o ölkənin sərhədləri içində və ya xaricində reallaşdırdıqları cəmi mal və xidmətlərin müəyyən bir pul vahidi cinsindən dəyəridir.

Hedge emeliyatları: Hedge, var olan alverin, zidd istiqamətlərində və açıq mövqelərində meydana gələn bir investisiyadır. Bu qismən, ya da tam bir hedge ola bilər və eyni təsiri yaradır olsa da bir mövqeyi sonlandıramaz. Bəzi investorlar bu xüsusiyyətdən məmnundur və hedge’in şərtlərindən (trading) birja sistemlərinin xaricində görməkdən çox bir açıq əməliyyat olaraq istifadə edərlər. Uzun ya da qısa müddətli açıq mövqe ortaya çıxarması, açıq əməliyyat kimi davranması və irəlidəki tarixlərdə mütləq sonlandırılmak vəziyyətində olması xaricində, hedgenin bir əməliyyat bağlamaq ya da qismən sonlandırmakla eyni təsirə malik olduğunu qeyd etmək lazımdır.

Hərəkətli Ortalama: Müəyyən bir vaxt aralığındakı qiymətlərin ortalamasının hesablanması ilə əldə edilmiş indikatördür. Parite üzərinə yerləşdirilən indikator, qiymətlərin mövcud istiqamətində irəliləyib ilermeyeceği haqqında fikir verir və həmçinin dəstək – müqavimət səviyyələri olaraq da istifadə edilir.

Qaldıraç Sistemi: sermayecinin, öz sərmayəsinin müəyyən bir qatına qədər oranda emeliyat edebildigi sistemdir. Məsələn sermayecinin kapitalı 10,000 $ olduqda 1:100 kaldıraç nisbəti ilə 1,000,000 $ dəyərində sərmayə ilə əməliyyat yapılabilmesidir. Bu əməliyyatlarda edəcəyi hər işlemdeki ər / zərəri qaldıraç nisbətinə görə artmış olar.

Konvertibilite: Bir ölkə pulunun, valyuta bazarlarında başqa bir ölkə pulu ilə sərbəst dəyişdirilə və beynəlxalq ticarət əməliyyatlarda dəyişmə vasitəsi olaraq kullanılabilmesidir.

Qur Riski: Valyuta kurunun dəyərində gələcəkdə ola biləcək dəyişikliklər nəticəsində zərər etmə riski. İnvestorün kurdaki dəyişmədən zərər etməmək üçün əvvəlcədən mövqe alar.

Likvidlik: Kurs, daşınan qiymət, daşınmaz kimi hər hansı bir aktiv qısa müddətdə və problemsiz bir şəkildə (dəyər itkisinə məruz qalmadan) Nakdi çevrilebilen, istifadə edilməyə hazır satın alım gücünü ifadə edir.

Looney: Kanada Doları’nın digər adıdır.

Mərkəz Bankı: Bir ölkədə maliyyə siyasəti yaratmaq və icra etmək ilə məsul olan, digər bütün bankların və banklar arası əməliyyatların də denetlenmesini məsul olan bank.

Mərkəz Bankı Valyuta Quru: Mərkəz Bankasının təyin etdiyi valyuta məzənnəsinə deyilir.

Şam Qrafiki: Yapon mənşəli şam qrafiki qərbdə ən çox istifadə edilən qrafik formasıdır. Şamın üzərindəki incə xəttlər müəyyən bir vaxt ərzində yaranan ən aşağı və ən yüksək qiymət səviyyələrini göstərir. Xəttin üzərindəki geniş gövdə isə bazardakı açılış və bağlanış qiymətlərini göstərir. Əgər yekun qiyməti açılış qiymətinin üzərində isə, gövdə ümumiyyətlə yaşıl və ya mavi rəng olar.

MACD (Moving Average Convergence / pergence): Gerald Appel tərəfindən inkişaf etdirilmiş olan bir texniki indikatördür. 26 periodluk üssel hərəkətli ortalamanın 12 periodluk üssel hərəkətli orta çıxarılması ilə hesablanır. Bu iki hərəkətli ortalamanın müqayisəsi ilə paritede trendin davam edib etməyəcəyi müəyyənləşdirilir. Hərəkətli ortalamaların aralarındakı məsafə isə paritedeki hərəkətin momentumu haqqında məlumat verir.

MACD Histogramı: MACD xətti ilə MACD siqnal xəttinin arasındakı fərqin Histogram şəklində gösterimi ilə yaradılan indikatördür. İki xəttin arasındakı kəsişmə və sapmalar daha rahat müşahidə edilər.

Marjin: Qenerasiya edə bilmək və ya mövcud əməliyyatları davam etdirə bilmək üçün sahib olunması lazım olan minimum kapital miqdarıdır.

Margin Call: sermayecinin zərər etdiyi hallarda varsa açıq mövqelərinin baglanmaması və ya yeni əməliyyat açabilmesi üçün, broker, vasitəsi təşkilat, bank və ya bağlı olduğu maliyyə təşkilat tərəfindən edilən sərmayə artırması tələbidir.

Mikro İqtisadiyyat: Şəxs, şirkət və ya əvvəlcədən müəyyən edilmiş sektorlara qrupların iqtisadi fəaliyyətlərini araşdıran elm sahəsidir. Momentum: Bir paritedeki qiymət dəyişmələrinin sürətini təyin edən texniki indikatördür. Momentum xətti 100 səviyyəsinin altında və üstündə hərəkət edər. 100 səviyyəsinin üzərində keçdiyində alış-siqnalı, qızıla endiyində satış siqnalı verən indikator, səviyyədən uzaqlığı ilə trendin sürəti və gücü haqqında da fikir verir. Bundan başqa, 120 və 80 səviyyələrinin də tətbiq oluna indikator, 120 səviyyəsi və üzəri həddindən artıq alış, 80 səviyyəsi və altı həddindən artıq satış bölgələri olaraq şərh olunar. Bu bölgələrdə paritedeki hərəkətin istiqamət dəyişdirə aydın olar.

Net Mövqe: Bir paritedeki alış-mövqeləri cəmi ilə satış mövqeləri arasındakı fərqə deyilir.

Oynaklık (volatility): Bazardakı qiymətlərin, müəyyən bir vaxt aralığındakı dəyişmələrinin stardart sapma ilə ölçülməsi nəticəsində əldə edilən göstəricidir. Yüksək volatilite, bazarda belirsizliğin göstəricisi olduğundan daha böyük risk mənasına gəlir.

Osilatörlerde: Bazardakı qiymətlərin həddindən artıq alış-/ satış bölgələrini təyin edən indikatördür. Qiymətlər həddindən artıq alış-bölgəsinə girdiyində satış, həddindən artıq satış bölgəsinə girdiyində satış siqnalı verirlər.

Over The Counter (OTC): Tezgah üstü bazar mənasına gəlir.

Ödəniş Balansı: Bir ölkənin, müəyyən bir dövr ərzində, mal, xidmət və sərmayə axınları kimi əməliyyatlar səbəbindən xarici dünyadan təmin etdiyi gəlirlər ilə xarici dünyaya etdiyi ödənişləri əhatə edən bütün iqtisadi əlaqələrin sistemli bir şəkildə iştirak etdiyi bilançodur. Ödəniş balans hesabatı, ölkələrin söz mövzusu dövr içərisindəki xarici iqtisadi və maliyyə münasibətlərinin vəziyyətini göstərir. Bir ölkənin ödənişlər bilançosunun araşdırılması, o ölkənin beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin xüsusiyyət və ölçülərinin anlaşılmasına imkan verir.

Ödəniş Balansı Saldosu: Bir ölkədə, müəyyən bir vaxt ərzində edilən bütün əməliyyatların sistemli şəkildə yazılması ilə əldə edilən rapordur. Bu termin ümumiyyətlə iki mənada istifadə;

1 – Cari hesaplardaki ödənişlər tarazlığı

2 – Cari hesablar müsbət uzun müddətli kapital hərəkətləri

Çiyin Baş Çiyin: Paritenin müəyyən bir vaxt ərzində, yüksəliş trendlerinin sonlarında yaratdığı formasyondur. Formalaşma başlıca üç təpədən meydana gəlir. İlk və son təpələr “Çiyin” ları yaradarkən, ortada ki təpə “Baş” ı meydana gətirir. Çiyinlər az qala eyni seviyerde olarkən, başı oluşturan təpə çiyinlərə görə daha yüksəkdədir. Formasyonun, çiyinlərini oluşturan hissələrinin dib nöqtəsi səviyyələri “Boyun Çizgisi” ni (neckline) təşkil edir. Boyun xəttinin aşağı qırılması, yüksəliş trendinin sona çatdığı və paritenin istiqamət dəyişdirəcəyi mənasını verməkdədir.

BVF: (Beynəlxalq Valyuta Fondu): 1946-cı ildə ABŞ-da qurulan, qlobal maliyyə bazarları təqib etmək, birja, ödəmə planları, Döviz Kurları kimi mövzularda yoxlama etmək, maliyyə zoruluk içindəki ölkələrə maliyyə dəstəkdə etmək kimi vəzifələri olan beynəlxalq bir organizasyondur. IMF beynəlxalq valyuta bazarında likiditeyi təmin etmək və sərbəst Kurları dəstəkləmək vəzifələrini icra edər.

Pul bazarı: Qısamüddətli (beynəlxalq bazarlar üçün 90 gün və daha az), yüksək likiditeyi sahib maliyyə alətlərin əməliyyat gördüyü bazarlar.

Pul Siyasəti: İqtisadi böyümə, məşğulluq artımı və qiymət sabitliyi kimi hədəflərə çata bilmək üçün pulun əldə edilebilirliğini və xərcini təsir istiqamətli olaraq alınan qərarları ifadə edir.

Parite: Bir ölkənin pulu əsas alınaraq digər ölkə pulunun bu əsas alınan ölkə pulu qarşısındakı dəyəridir.

Neft-dollar: Neftin dollar cinsindən qıymetlendirilmesi surətiylə neft satışlarından əldə edilən gəliri müəyyən etmək üçün istifadə edilir.

Bazar Faiz Dərəcəsi (Market Interest Rate): Pul bazarında, pul ərzi və pul tələbinin təsirini görə təyin olunan və haqqlar ilə digər investisiyalar üçün ödənilən faiz nisbətidir.

Pip: Bir valyuta çiftindeki qiymət dəyişməsinin ən kiçik vahidi ifadə edir. EUR / USD, GBP / USD, USD / CHF kimi paritelerde ən kiçik dəyişmə 0.0001 dir.

Mövqe: sermayecinin qıymetlerdeki dəyişməyə görə açdığı alış-ya satış əməliyyatları.

RİSK sərmayəsi: Şəxsin birja Törəmələrindən birində investisiya edib, itirdiyi təqdirdə həyat səviyyəsinin və ya tərzini təsir etməyəcək miqdardakı sərmayəyə deyilir.

RİSK YÖNETİMİ: Aparılan əməliyyatların zərərə getməsi və idarə olunan sərmayənin itirilməsi ehtimalı gücləndiyini sermayecinin riski müəyyən qaydalar çərçivəsində yönetebilme qabiliyyətinə deyilir.

RİSK – GETIR ORANI: Bir əməliyyatın potensial getirisinin potensial zərər riskinə bölünməsi ilə edilən nisbətdir. Məsələn 100 qiymətindən açılan bir alış-əməliyyatının 120 qiymətində bağlanılması bekleniyorsa (qar gözləməsi 20) və bu qiymətin ən çox 90a qədər düşebileceği ön görülürsə (zərər gözləməsi 10) risk – getiri nisbəti 20:10 və ya 2:1 olar. Ümumiyyətlə bu nisbət nə qədər böyük olsa o qədər qazanclı əməliyyatlar keçirilir. Riskin getiri nisbəti zərəri dayandır, (stop loss) qar al (take profit) əmrləri üçün, dəstək müqavimət səviyyələri köməkləri ilə müəyyən edilir.

RSI (Relative Stregth Index): Welles Wilder tərəfindən inkişaf etdirilmiş olan bu osilator, həddindən artıq alış-və həddindən artıq satış bölgələrini müəyyən edir. 0 ilə 100 arasında dəyişən dekabrda 70 səviyyəsinin vasitəsilə həddindən artıq alış, 30 səviyyəsinin altı isə həddindən artıq satış bölgəsini təmsil edir. Bu bölgələrə girən RSI xəttinin, 70 səviyyəsini aşağı qırması və ya 30 səviyyəsini yuxarı istiqamətdə aşması qiymətlərin istiqamət değiştireceğim işarəsini verir.

Resesyon: Bir ölkədə müəyyən bir vaxt ərzində iqtisadi böyümənin-yavaş və ya mənfi istiqamətdə olması vəziyyətidir.

Ehtiyat Pul: Mərkəz bankları ilə beynəlxalq maliyyə qurumlarının portföylerinde olan valyuta və qızıl cinsindən aktivləri ifadə edir. Buna görə, ödəmə vasitəsinin ehtiyat pul xüsusiyyəti daşıya üçün, digər pullar qarşısındakı dəyəri sabit olmalı, dünya ticarətindəki payı böyük bir ölkəyə aid olmalı, valyuta bazarlarında rahatlıqla alınıb satılabilmelidir.

Satış Siqnalı: Texniki analizdə istifadə edilən indikator birinin qiymətlərdə eniş ola biləcəyinə işarə etməsidir. Məsələn RSI indikatörünün 70 səviyyəsini aşağı qırması satış siqnalı olaraq şərh olunar.

Satış qiyməti (ASK): Bazar iştirakçılarının satış əməliyyatı etməyə istəkli olduqları qiymət.

STRATEJİ TESTLƏRİ: Keçmiş məlumatların aktual məlumatlara həyata keçirilməsi ilə, bir əməliyyat strategiyasının performansını ölçmekte istifadə edilən üsuldur.

SİQNAL xətti: Qiymət qrafikinin üzərində istifadə edilən hərəkətli orta hesabla və ya qrafiki altında iştirak edən osilator indikatörlerinde olan, qiymətlərlə birlikdə hərəkət edən əyri, olduğu yerə görə alış-ya satış siqnalı verir. RSI, MACD, Stochastic osilatörlerde, siqnal xəttləri ən məşhur istifadə edilən indikatörlerdir.

Sərmayə Dağıtımı: sərmayəni fərqli investisiya vasitələri arasında riski azaltmaq məqsədi ilə paylamaq işinə deyilir.

Sərmayə Bazarı (Capital Market): Bir ildən uzun müddətli investisiya vasitələrinin ixrac edildiyi və əməliyyat gördüyü bazarlar.

Spot Bazar: Spot bazar bir məhsulun alış-ya satışının əməliyyat tarixində təyin olunan qiymət on ən çox iki iş günü sonra həyata keçirildiyi bazardır.

Spread: Alış və satış qiyməti arasındakı fərqə deyilir.

Stochastic oscillator: Corc Lane tərəfindən inkişaf etdirilən bu indikator, qiymətlərin müəyyən bir vaxt dilimində, 0 ilə 100 arasında dəyişən yüksək / aşağı qiymət aralığına görə hərəkətlərini ölçər. Indikator olan 20 səviyyəsinin altı həddindən artıq satış, 80 səviyyəsinin üzəri isə həddindən artıq alış-bölgəsi olaraq şərh olunar. Məsələn; 14 periodluk stochastic osilator 30 səviyyəsində tapıldıqda, o andakı qiymətin son 14 günün ən aşağı səviyyəsinin% 30 daha on və ən yüksək səviyyəsinin% 70 daha altında olduğunu göstərir. Stochastic osilatörlerde də digər osilatörlerde kimi xüsusilə həddindən artıq alış / satış bölgələrinin müəyyənləşdirilməsi və bu bölgələrdən çevrillərə satış / alış-siqnalları alına bilməsi üçün istifadə olunur.

Stoch RSI: RSI və Stochastic osilatörlerinin hər ikisi də həddindən artıq alış-və satış bölgələrini ifadə edərlər. Bütün indikator vaxtaşırı səhvli siqnal verə bilər, ikisi birlikdə istifadə daha sağlam nəticə alınacağı düşünülərək yaradılmışdır.

Stocky: İsveç Kronu’nun digər adıdır.

STOP loss (ZARAR dayandır) əmri: İnvestor əməliyyat açdığında, zərər riskini minimuma salmaq üçün zərəri dayandır əmrini istifadə edə bilər. Bu əmr ilə, qiymətlərin istədiyi istiqamətin tərsinə getməsi halında yatırımcının təyin bir səviyyədə əməliyyatın avtomatik olaraq bağlanılmış olar.

Sabit Qur Sistemi: Milli bir pulun xarici bir pul və ya pullardan ibarət olan bir səbət dəyərinə sabitlendiği və bu dəyərin sürməsinin pul nüfuzu tərəfindən zəmanət edildiyi sistemlərdir. Milli pulun dəyəri əvvəlcədən təyin olunduğunu o andakı ərz tələb şərtlərini əks etdirmir.

Swap: Mübadilə.

Texniki Analiz: Bazardakı qiymət hərəkətlərinin qrafik formasyonları,, indikator, dəstək müqavimət səviyyələri kimi vasitələr köməyi köməyi ilə əvvəldən təxmin edilməsi məqsədilə aparılan analizi.

Tezgah Üstü Piyasalar (over the Counter “OTC”): Mütəşəkkil olmayan, müəyyən bir quruluş altında toplanmaya bazarlar. Balansı tərəflər arasında qarşılıqlı anlaşma yolu ilə həyata keçirilir.

CƏMİ TALEP: İqtisadiyyatdakı mal və xidmətlərə olan cəmi taleptir. Bir ölkədə xüsusi və ictimai sektorları tərəfindən çıxarılan cəmi mal və xidmətlərə yurd içi və yurd xaricindən gələn cəmi taleptir.

CƏMİ RİSK: Bir bankın müəyyən bir müştəriylə edilən spot və forward müqavilələrində götürdüyü risk nisbətidir.

CƏMİ ARZ: Bir ölkədəki cəmi tələbi qarşılamaq üçün, ithalatlar daxil olmaq üzrə, təmin edilən cəmi mal və xidmətdir.

TREND: Qiymətlərin gediş istiqaməti meylinə deyilir. Müəyyən bir vaxt ərzində, qiymətlərin pilləli olaraq yüksəlməsi vəziyyətdə yuxarı trend, düşməsi vəziyyətində isə aşağı trend içində olduğu müşahidə edilər.

TREND Çizgiler: Qrafik on, yüksəliş qatar idini olan qiymətlərin dib etdikləri səviyyələrin birləşdirilməsi və ya eniş qatar idini olan qiymətlərin təpə səviyyələrinin birləşdirilməsi ilə yaradılan xəttdir. Bu xəttlərin qırılması ümumiyyətlə trend çevrilməsi siqnalı hesab edilər.

Tərs Çiyin Baş Çiyin: Paritenin müəyyən bir vaxt ərzində, yüksəliş trendlerinin sonlarında yaratdığı formasyondur. Formalaşma başlıca üç dibdən meydana gəlir. İlk və son dibləri “Çiyin” ları yaradarkən, ortada ki dib “Baş” ı meydana gətirir. Çiyinlər az qala eyni səviyyədə olarkən, başı təşkil dib çiyinlərə görə daha aşağıdadır. Formasyonun, çiyinlərini oluşturan hissələrinin təpə nöqtəsi səviyyələri “Boyun Çizgisi” ni (neckline) təşkil edir. Boyun xəttinin yuxarı istiqamətdə qırılması, eniş trendinin sona çatdığı və paritenin istiqamət dəyişdirəcəyi mənasını verməkdədir.

ƏSAS ANALIZ: Maliyyə piyasalardaki qiymət hərəkətlərini əvvəlcədən təxmin edə bilmək məqsədilə, milli və qlobal ölçəkdə makro iqtisadi və siyasi proseslərin yaxından təqib edilməsidir.

İstehlakçı Qiymət indeksi (TÜFEK): İstehlakçı tərəfindən satın alınan mal və xidmətlərin qiymətinin dəyişmələri ölçən endekstir.

Törəmə Piyasalar: standartlaşdırılmış törəmə əməliyyat müqavilələrinin müddətli alınıb satıldığı, reallaşdırılan takasların bir təşkilat tərəfindən zəmanət edildiyi, birja nəzdində işləyən bazarlar. Törəmə bazar əməliyyatları olan futures, forward, opsiyon və swap bazar oyunçuları tərəfindən riskten qorunmaq, ya da mənfəət əldə etmək məqsədilə istifadə edilə.

İstehsalçı Qiymət indeksi (ÜFE): İqtisadiyyatda istehsal prosesində girdi olaraq istifadə edilən maddələrin qiymətlərindəki dəyişmələri toptancı mərhələsində ölçən endekstir. Buna görə ÜFE, əkinçilik, balıqçılıq, mədənçilik, emalat sənaye və enerji sektorundakı (elektrik, qaz, su) məhsulların qiymətinin dəyişmələri ölçmektedir.

ÜSSEL HAREKETLİ Ortalama: Sadə hərəkətli ortalamaya görə daha yaxın vaxtda məlumatların daha çox hesaba qatıldığı indikator.

ÜÇBUCAQ FORMASYONU: Paritede bir-birinə zidd istiqamətdə iki trend xəttinin müəyyən bir nöqtədə kesişmesi ilə ibarətdir. Ümumiyyətlə bu trend xəttlərində biri orta – uzun müddətli, dəyəri qısa müddətli yaranmışdır.

VOLATİLİTE (OYNAKLIK): Bazardakı qiymətlərin, müəyyən bir vaxt aralığındakı dəyişmələrinin stardart sapma ilə ölçülməsi nəticəsində əldə edilən göstəricidir. Yüksək volatilite, bazarda belirsizliğin göstəricisi olduğundan daha böyük risk mənasına gəlir.

Vədəli Balansı: spot (iki iş günü) əməliyyat tarixini aşan irəli bir tarixdə təslimi söz mövzusu olacaq bir kıymetin (valyuta, faiz, mal-) olamayan, miqdarı və qiymətinin bu gündən müəyyənləşdirilərək müqavilə bağlandığı əməliyyatlardır. Forward, future və opsiyonları bu cür əməliyyatlara misaldır.

Vədəli Balansı Müqaviləsi: Konvensiyanın tərəflərinə, on aydın qiymətdən, standartlaşdırılmış keyfiyyət və miqdardakı bir malı və ya qiyməti təyin olunan irəli bir tarixdə alma və ya satma öhdəliyi verən müqavilədir.

Vədəli Piyasalar: Vədəli bazarlar müəyyən bir məhsulun, qiyməti bu gündən sabitlenmek şərti ilə irəli bir tarixdə təslim edilməsi təəhhüdünü ehtiva edən müqavilələrin alınıb satıldığı bazarlar.